Detailweergave
Klein, maar waardevol. Zo zou je het natuurgebied De Banken, achter tegen de smalle duinen van ’s-Gravenzande kunnen noemen. Maar dan doe je het misschien tekort.
 "Klik hier voor een grote afbeelding.")
Ligging:
De natte duinvalleien De Banken liggen tussen Ter Heijde en Slag Vluchtenburg bij ‘s-Gravenzande, ten noorden van Hoek van Holland.
Bekijk de Kaart >>
Oppervlakte: 10 ha
Toegankelijkheid:
De Banken zijn niet opengesteld voor het publiek. Echter, wie tussen de noordelijke en de zuidelijke Banken door loopt heeft een goed zicht vanaf de strandslag Beukel, het strand, strandslag Vluchtenburg en de Noordlandse dijk.
De werkgroep Vrienden van De Banken organiseert bovendien jaarlijks vier excursies in het gebied waaraan een ieder aan kan deelnemen. Informatie hierover vindt u op de website van HHDelfland.
Bijzonderheden:
De duinen/zeereep en duinvalleien van De Banken maken deel uit van de Kapittelduinen. Deze hebben een beschermde status omdat zij tot de Ecologische Hoofd Structuur (EHS) behoren. In het natuurgebied komen zeer zeldzame dieren en planten voor zoals de blauwborst en het teer guichelheil, een plantje dat in Nederland nog maar op enkele groeit.
Bezoekercentrum:
Hier is geen bezoekerscentrum aanwezig.
 "Klik hier voor een grote afbeelding.")
Beheerder: De Banken is in eigendom en beheer bij het Hoogheemraadschap van Delfland, Gemeenlandshuis Delft, www.hhdelfland.nl
Bouwjaar: 2005-2010
Amersfoort coordinaten: 69 - 447
Beleidskader:
Natuurcompensatie Natuurbeschermingswet
Historie:
De holocene afzettingen in De Banken bestaan uit zanderige zeebodem- en strandwalafzettingen met daarop oude en jonge duinafzettingen. Tussen deze duinzanden bevinden zich veenlagen op ± NAP. Op een diepte van ongeveer 20 m –NAP komen vrijwel overal kleilagen voor. Lokaal zijn op deze diepten veenlagen aanwezig.
De jonge duinen zijn kalkrijk. Op de zeereep na (10m +NAP) is relatief weinig reliëf aanwezig. Verstuivingen komen zeer beperkt voor.
De Kapittelduinen vóór De Banken werden in de 17de eeuw grotendeels door de zee weggeslagen. In 1682 werden de duinen omgewerkt tot een zanddijk: het begin van de kunstmatige zeeregel ter plaatse. Deze dijk werd Bankdijk genoemd. Een naam die niet verward moet worden met de tegenwoordige Bankdijk. Dit is de dwarsdijk tussen de duinen en de aansluiting van de Noordlandsche dijk op de Zanddijk.
De dijk vóór De Banken bezweek in de 17de en 18de eeuw meermaals waardoor het gebied overstroomde.
Ter verdediging van de kust werden in de 18de eeuw houten verdedigingswerken opgesteld. Deze boden echter weinig soelaas, want ze werden vaak nog in hetzelfde jaar door de zee weggeslagen. Tussen 1791 en 1792 werden elf stenen hoofden vóór de kust gelegd, maar de zee zette haar vernietigend werk voort. In 1845 braken de Zand-Bankdijk en de Nieuwlandsche dijk door. Delfland zag hierin aanleiding om de eerder genoemde dwarsdijk aan te leggen. Deze dijk draagt nu de naam Bankdijk.
Na de stormvloed in 1953 werd De Banken aangekocht van de N.V. Buiten-Nieuwland ten behoeve van de verzwaring van de zeewering. Voor een deel van De Banken werd een duinvoetglooiing (asfaltglooiing) aangelegd. Een zware kustbatterij ter plaatse werd opgeruimd, omdat deze strandafslag veroorzaakte.
Aanleiding:
Zoals gezegd, is De Banken in eigendom en beheer van het Hoogheemraadschap Delfland. De kerntaken van Delfland zijn de zorg voor waterkering, waterbeheer en waterkwaliteit. Dus voldoende water, niet teveel water en schoon oppervlaktewater. Het waterschap stelt zich tot doel dit te doen met oog voor de natuur. Toch heeft door de prioriteitstelling van Delfland het beheer van de natuur in De Banken niet altijd bovenaan kunnen staan. Toen er eind vorige eeuw zoveel wateroverlast was, zag het waterschap zich tot twee keer toe genoodzaakt water af te laten in de noordelijke Bank om de wateroverlast in het Westland te beperken. Doordat dit water rijk was aan voedingsstoffen heeft deze maatregel zijn tol geëist binnen dit stuk natuur. Ook de begrazing van het gebied door paarden, heeft eraan bijgedragen dat de van nature schrale bodem op sommige plekken te rijk werd.
Kortom, de oorspronkelijke natuur in de natte duinvallei stond onder druk. Reden voor Delfland om in overleg met natuurorganisaties en de gemeente een inrichting- en beheerplan op te stellen en de natuur hier intensiever te gaan beheren.
Een grote steenopslag is inmiddels verwijderd en in augustus 2006 is begonnen met het gefaseerd afplaggen van de bodem, zodat schrale grond weer de eerste laag gaat vormen. Levensvatbare zaden van de oorspronkelijke vegetatie krijgen zo weer de kans tot wasdom te komen.
In de zuidbank is ook een begin gemaakt met het verwijderen van overvloedige begroeiing. Najaar 2006 moet de afrastering rondom het gebied grotendeels zijn hersteld en waar nodig voorzien van schapengaas. Als deze werkzaamheden zijn afgerond wordt de begrazing van de zuidbank overgenomen door vijf Gallowayrunderen.
Doelstelling:
· Door het verwijderen van humeuze voedselrijke grond weer mogelijkheden creëren voor het vestigen van de oorspronkelijke vochtige duinvalleivegetatie.
· Door het verwijderen van struweel weer mogelijkheden creëren voor droge duingraslanden.
· Het vaststellen en inregelen van een maximaal waterpeil in deze duinvalleien.
· De duinvreemde materialen verwijderen.
Ingreep:
Voor dit project zijn een projectgroep en een stuurgroep opgericht waaraan onder voorzitterschap van het Hoogheemraadschap van Delfland, de volgende partijen deelnamen: gemeente Westland, Stichting Duinbehoud, stichting het Zuid-Hollands Landschap en de provincie Zuid-Holland (geen vertegenwoordiging in de Stuurgroep).
Daarnaast heeft Delfland zich laten adviseren door de werkgroep Vrienden van de banken.
De te nemen maatregelen staan uitvoeriger beschreven in het Inrichting- en beheerplan Duingebied ‘De Banken’ (2005 – 2010). De volgende inrichtingsmaatregelen zijn of worden uitgevoerd:
· Waterhuishouding.
Om het maximale peil beter te kunnen afstemmen op de versterking en ontwikkeling van waardevolle habitattypen en soorten is in het plan een waterbeheersysteem voor de valleien opgenomen. Het is de bedoeling het grondwater en de neerslag zoveel mogelijk in het gebied vast te houden en bij droogte geen gebiedsvreemd water in te laten. Hiertoe wordt in de zuidwesthoek van de noordelijke vallei en de noordwesthoek van de zuidelijke vallei een overstort/regelbare stuw geplaatst.
· Versterken duinplassen en duinmoerassen
De moeraszoom langs de westkant van de plassen wordt verbreed door een raster te (ver)plaatsen op 10-15 m uit de westrand van de vallei. Deze maatregel verhindert ter plekke de begrazing door de runderen. Dit zal de populatie riet- en moerasvogels ten goede komen.
· Herstel natte duinvalleien
Voor het optimaal functioneren van vochtige duinvalleivegetaties is een voedselarme bodem nodig. Het hele areaal potentiële voedselarme natte duinvalleivegetaties wordt daarom in fasen afgeplagd. Om de aanwezige zaadbank zoveel mogelijk te sparen wordt alleen de humeuze en verrijkte bodemlaag verwijderd. De raming in tijd en hoeveelheden:
fase | periode | Noordelijke | Vallei | Zuidelijke | vallei |
1 | Najaar 2006 | 0,5 ha | 1.250 m3 | 1,0 ha | 750 m3 |
2 | Najaar 2008 | 1,0 ha | 2.500 m3 | 2,0 ha | 1.500 m3 |
3 | Najaar 2010 | 1,0 ha | 2.500 m3 | 2,0 ha | 1.500 m3 |
| | totaal | 2,5 ha | 6.250 m3 | 2,5 ha | 3.750 m3 |
· Verwijderen van struweel zeeduinen
De tweede zeereep is hier vrijwel dichtgegroeid met duindoorn, vlier en liguster, waardoor de droge duingraslanden hier ontbreken. Om de waardevolle soorten van dit belangrijke habitattype betere ontwikkelingsmogelijkheden te bieden, wordt fasegewijs de huidige vegetatie verwijderd. In totaal zal in de planperiode ongeveer 2,5 ha van struweel worden ontdaan.
· Verwijderen van storende elementen
Een paar kleine storten van afval, bodemmaterialen en de restanten van het in 2005 afgevoerde kleidepot worden verwijderd. Naar schatting 500 m3.
· Verplaatsen bouwloods en opslagterrein bouwmaterialen
In overleg met de gebruikers worden de bouwloods en het opslagterrein uitgeplaatst. Het is de bedoeling na verwijdering van de opgebrachte grond, afhankelijk van de potenties, het terrein een bestemming te geven als vochtige duinvallei, moeras of droog duingrasland (0,8 ha). Dit is een compensatiemaatregel die is opgenomen in de NB-wetvergunning voor het eventueel gebruiken van de noordelijke vallei als noodwaterberging.
Begeleidend onderzoek:
De maaiveldhoogten, waterstanden en de begrenzing van de verschillende natuurdoeltypen moeten nader worden vastgesteld om de absolute stuwhoogte te kunnen afregelen.
De leden van de werkgroep Vrienden van de Banken hebben voorafgaand aan de werkzaamheden inventarisaties gedaan van planten, vogels, amfibieën en onder meer libellen en paddestoelen. Deze tellingen worden regelmatig herhaald om de effecten van de maatregelen te meten.
Recreatie en publiekscommunicatie:
Informatiepaneel
In samenwerking met de Stichting Duinbehoud is voorafgaand aan de werkzaamheden een informatiebord geplaatst tussen de beide banken. Hierop kunnen voorbijgangers lezen wat er zo bijzonder is aan dit gebied en welke maatregelen zijn voorzien. Op het bord is ook ruimte voor actuele informatie over de werkzaamheden en excursies.
Excursies
Vier maal per jaar organiseert de werkgroep Vrienden van de Banken een excursie in het gebied. Excursies worden aangekondigd op de websites www.hhdelfland.nl en www.duinbehoud.nl en in de gemeenteberichten van de gemeente Westland.
Website
Op de website van Delfland verschijnen regelmatig berichten over de werkzaamheden in De Banken.
Fiets- en wandelroutes
Het Hoogheemraadschap van Delfland geeft wandel- en fietsroutes uit waarin ook De Banken is opgenomen. Deze boekjes zijn te bestellen bij info@hhdelfland.nl of telefonisch op (015) 260 82 14.
Resultaat (successen en mislukkingen):
De blauwborst, de rugstreeppad, de zilte waterranonkel, de kruisdisteloesterzwam, Teer guichelheil en de vleeskleurige orchis. Allemaal bijzondere soorten die onlangs geregistreerd zijn in het kleine natuurgebied De Banken, achter de duinen bij ‘s-Gravenzande.
Technische en financiële info:
Dit werk werd openbaar aanbesteed. De aannemer bewerkte 5 ha en verwerkte 10.000 m3 ter plaatse. De totale kosten bedroegen 355.000 euro incl.BTW (35,50 euro per m3; 7,10 euro per m2). Het HH-Delfland bekostigde dit project uit eigen middelen.
Literatuur:
* Vertegaal, C. 2005, Inrichting- en beheerplan Duingebied ‘De Banken’. Vertegaal Ecologisch Advies en Onderzoek.
* Marja Zandberg, De Banken weer voor natuur. DUIN 2006, jaargang29, nummer 3, blz.8-9.
* Werkgroep “Vrienden van de Banken”, jan. 2007, "Ruimte voor kwaliteit in een zwakke ecologische schakel" (pdf).
Documenten
Ecologische schakel.
Werkgroep “Vrienden van de Banken”, jan. 2007, "Ruimte voor kwaliteit in een zwakke ecologische schakel" (pdf).
Download dit document (968 Kb) >
De Banken weer voor natuur.
Marja Zandberg, De Banken weer voor natuur.
DUIN 2006, jaargang29, nummer 3, blz.8-9
Download dit document (312 Kb) >
< Terug
