Beheerder: Staatsbosbeheer, Tel. 030-6926374, www.staatsbosbeheer.nl; info@staatsbosbeheer.nl;
Bouwjaar: 1991
Amersfoort coordinaten: 90-474
Beleidskader: Het beleidsmatig kader voor dit project is het in 1990 onder de Natuurbeschermingswet brengen van de Noordduinen.
Historie: Een paar eeuwen lang gebruikten de bewoners van de kustdorpen het duin voor extensieve vormen van tuin- en landbouw. In de valleien kweekten de gebruikers groenten en met name aardappels. Er graasden geiten, schapen en een enkele koe en paard. Door dit grazen en bemesten ontwikkelde zich in de loop van een paar eeuwen een soortenrijke vegetatie met een aantal kenmerkende planten. Dit vegetatietype wordt aangeduid als Zeedorpenvegetatie. Rondom Noordwijk aan Zee was deze vegetatie ook aanwezig. In de Noordduinen waren ondanks de golfactiviteiten nog interessante restanten van deze vegetatie aanwezig. De golfbaan werd omstreeks 1915 aangelegd, maar als gevolg van uitbreiding van Noordwijk aan Zee in 1972 verplaatst naar een locatie noordelijker in het duin.
Aanleiding: Nadat in 1972 de golfactiviteiten waren uitgeplaatst werd het terrein min of meer aan haar lot overgelaten. De greens bleven, zelfs na twintig jaar, prominent in het landschap aanwezig. Voor de aanleg van de greens was een dikke laag zwarte aarde aangebracht. Deze laag werd in topconditie gehouden door te bemesten, beregenen en onkruid te bestrijden. Kenmerkende voor de verlaten greens was dat ze in droge perioden verdroogden en in natte perioden het water beter vast hielden dan de oorspronkelijke duinbodem. De hiervoor kenmerkende vegetatie bestond onder ander uit Kleverige reigersbek en Zachte ooievaarsbek. Naast de voormelde greens speelde ook de verdroging van het duin een rol. Door de verdroging groeiden de meeste vochtige duinvalleien langzaam met duindoorn dicht. Het terrein is een geliefde locatie om de hond uit te laten. De uitwerpselen van deze viervoeters bemestten de vegetatie plaatselijk aanzienlijk. Uit broedvogelinventarisaties bleek dat dit duin betrekkelijk arm aan soorten en aantallen broedvogels was. Door de intensieve recreatie ontbraken hier kenmerkende soorten van het open duinlandschap. Aan de rand van dit duin bevinden zich een paar bunkers. Deze waren een geliefd speelobject, wat weer terreinerosie tot gevolg had.
Doelstelling: Ten tijde van de uitvoering van de 1e fase gold het verhogen van de landschappelijke kwaliteit van dit duingebied en het verkrijgen van een meer duineigen landschap en vegetatie als eerste doelstelling. Daarnaast ook het recreatieve gebruik in betere banen leiden en het realiseren van een landschappelijke inpassing van de aanwezige bunkers. Voor de 2e fase waren de doelstellingen geformuleerd in het Uitwerkingsplan 2000-2010, dat voor de hele boswachterij Noordwijk geldt. Deze doelstellingen luiden: o Creëren van open duin en herstellen van duinvegetaties met de daarvoor kenmerkende plantenassociaties. o Creëren van meer open water en groter vochtig gebied. o Stimuleren van het voorkomen van de Gene pad en de Rugstreeppad in het oude golfterrein.
Ingreep: In twee fasen is de humeuze bovenlaag afgegraven (laagdikte 30 tot 50 cm ) en afgevoerd. Dit gebeurde in 1991 en 2002. In de eerste fase 6 ha (Þ circa 24.000 m3) en later nog eens 2 ha (Þ circa 8.000 m3). Het werk dat in 1991 werd uitgevoerd, werd kosten neutraal uitgevoerd doordat de vrijgekomen grond werd verkocht. Bij de tweede fase werd het duinzand gezeefd en bleef in het gebied. Een aannemer verwijderde met een hydraulische rupskraan de opgebrachte bovenlaag tot het schone duinzand. Deze laag bleek vaak dikker te zijn dan bij eerste oriëntatie bepaald. Op enkele plaatsen werd het duin tot op het grondwater uitgegraven. Dit schone zand werd gebruikt om vergraven duinreliëf te herstellen. Plaatselijk werd helm geplant om het verstuiven van deze herstelde duintjes tegen te gaan. De humeuze bovenlaag werd gebruikt om de bunkers landschappelijk af te dekken. Voor de duinbezoekers werd een nieuwe padenstructuur aangelegd. Hiermee wordt gepoogd te voorkomen dat kris kras door het duin wordt gewandeld. Tijdens de uitvoering van het project zijn kale heuvels ontstaan, die in verstuiving zijn gekomen. Daarnaast zijn een aantal duinvalleien in verstuiving geraakt, waarvan een enkele inmiddels tot op het grondwater.
Begeleidend onderzoek: Hier vindt geen onderzoek plaats.
Recreatie en publiekscommunicatie: In dagbladen en tijdschriften is artikelsgewijs aandacht aan dit project besteed.
Resultaat (successen en mislukkingen): Tijdens de uitvoering van het project ontstonden kale duinen. Deze duinen zijn in verstuiving geraakt. Daarnaast is ook een aantal valleien gaan verstuiven, waarbij in sommige gevallen, in elk geval in een uitstuivingsvallei, het grondwater aan de oppervlakte gekomen. Inmiddels hebben zich op diverse plaatsen nieuwe plantensoorten gevestigd. Doorgaans kenmerkende soorten van pionierbegroeiingen op open kalkhoudend duinzand. Plantensociologisch is hier een aanzet tot vegetaties uit het Duinsterretjes-verbond.
Technische en financiële info: Dit project werd in twee fasen, 1991 en 2002, uitgevoerd. De projecten werden openbaar aanbesteed. In de 1e fase werd 6 hectare uitgevoerd en 24.000 m3 grond verwerkt bij de 2e fase werd 2 hectare uitgevoerd en 8.000 m3 grond verwerkt. De totale kosten inclusief BTW van de 2e fase bedroegen circa 300.000 euro. Eenheidsprijzen (2e fase): € 3,75 per m2; € 12,50 per m3 De eerste fase werd kostenneutraal uitgevoerd. De aannemer voerde het werk voor het zand uit. In 2002 werden de kosten betaald uit de regeling Omvormingssubsidie van het Ministerie van LNV.
Literatuur:
Ommering. G. van, 1991. ontwerp-beheervisie Beschermd Natuurmonument “Noordrand Noordwijk”, Bureau Duin en Kust, in opdracht van MINLNV. Leiden.
Boom, Bjørn van den, Jan Holtland & Evert-jan Lammerts. De duinen van Staatsbosbeheer, evaluatie van herstelbeheer in de kuststrook. Staatsbosbeheer, 2004.
Documenten
Sanering van een gofbaan
Jansen, Marc. Sanering van een gofbaan.
De Levende Natuur 1994, jaargang 95, nummer 4. blz.118-119.
Download dit document (589 Kb) >
De Noordwijkse Golfbaan.
Jansen, Marc. De Noordwijkse Golfbaan.
DUIN 1996, jaargang 19, nummer 1, 25-26.
Download dit document (375 Kb) >
Herstel duinlandschap bij Noordwijk.
Posthoorn, Roel. Herstel duinlandschap ten noorden van Noordwijk.
Duin 1993, jaargang 16, nummer 3, blz.9-10.
Download dit document (196 Kb) >
Ga terug naar boven
 "Klik hier voor een grote afbeelding.")
 "Klik hier voor een grote afbeelding.")
